Thaise stūpa-reliekhouder in verzilverd metaal – 19e eeuw

Thaise stūpa-reliekhouder in verzilverd metaal, vermoedelijk uit de 19e eeuw. Zijn slanke silhouet neemt een vorm over die is geërfd van de klokvormige chedi’s ontwikkeld in Sukhothai en Ayutthaya, met geringde basis en hoge spits. Het object opent zich om een holte te onthullen bestemd voor het ontvangen van een gewijde depositie of kleine relieken.

Zijn basis is gemerkt met twee onleesbare stempels, de zuurtest bevestigt de aanwezigheid van zilver.

• Herkomst: Oude collectie Claude de Marteau
• H 20,5 cm – Diameter 8 cm
• Gewicht 274 gram

Thaise stūpa-reliekhouder: vorm en functie

Deze Thaise stūpa-reliekhouder, vermoedelijk vervaardigd in de 19e eeuw, reproduceert op kleine schaal de architectuur van een boeddhistisch monument. In Thailand wordt de stūpa gewoonlijk chedi genoemd: hij vormt een van de meest karakteristieke vormen van de religieuze architectuur van het land en kan relieken of verschillende gewijde deposities herbergen.

Het silhouet van deze reliekhouder is bijzonder elegant. Een brede cirkelvormige basis ontwikkelt zich in een opeenvolging van concentrische lijstwerken met afnemende diameter alvorens over te gaan in een klokvormig corpus. Daarboven neemt een klein vierkant element plaats, bekroond door een opengewerkte structuur, vervolgens door een hoge geringde spits die eindigt in een punt. Deze constructie geeft aan deze ware miniatuurpagode-architectuur zeer slanke proporties ondanks de beperkte afmetingen.

Het object bestaat uit verschillende samengestelde elementen en kan worden geopend. Het onderste gedeelte vormt een binnenruimte, kenmerkend voor zijn functie als boeddhistische reliekhouder. Het kon kleine relieken, as, gewijde fragmenten of andere religieuze offers herbergen. De eenvoud van het decor laat alle ruimte aan het architectonische ontwerp van de stupa, geritmeerd door de opeenvolgende ringen van zijn basis en zijn spits.

Plattegrond van een boeddhistische stūpa, georganiseerd rond de centrale anda en de harmikā, vierkant paviljoen dat de spits en soms de chatravali draagt.

Een bijzonder interessante parallel bevindt zich in het British Museum onder nummer 1957,1014.1.a-b. Het museum beschrijft deze Thaise stūpa als een cirkelvormig model met klokvormig corpus, eveneens voorzien van kleine zuiltjes tussen de harmikā en de gezwollen ringen van de spits. Deze vrij singuliere dispositie komt zeer duidelijk terug op het huidige exemplaar en vormt een goed vergelijkingspunt voor zijn Thaise oorsprong.

Deze miniatuurstupa is een stuk afkomstig uit de voormalige collectie Claude de Marteau, hij transponeert in een intiem formaat de monumentale vormen van de Thaise boeddhistische architectuur. Zijn demonteerbare constructie herinnert eraan dat het niet louter om een decoratieve voorstelling gaat: de binnenruimte behield voor hem een werkelijke religieuze functie.