Standbeeld van Groene Tara in lalitasana – Nepal, 19e eeuw

Standbeeld van Groene Tara, vrouwelijke bodhisattva, bekend als Syama Tara in het Sanskriet en Drolma Jangku in het Tibetaans. Koperlegering, Nepal, 19e eeuw.

• H 41 cm x B 28 cm x D 20 cm
• 5490 gram.
• Herkomst: Voormalige collectie Claude de Marteau

Dit standbeeld stelt Groene Tara voor, een van de meest vereerde godheden van het Mahayana-boeddhisme en het Vajrayana. Vervaardigd uit een koperlegering volgens de artistieke Newar-traditie van de Kathmandu-vallei, illustreert het de verfijning van de Nepalese ateliers die een belangrijke rol speelden in de verspreiding van de boeddhistische kunst over de Himalaya.

De godin is afgebeeld in lalitāsana, of de ‘houding van koninklijke ontspanning’. Zittend met één been opgetrokken terwijl het andere klaar is om zich te ontvouwen, belichaamt zij een onmiddellijke bereidheid om wezens te hulp te schieten. Deze houding is een van de meest kenmerkende attributen van Groene Tara, wiens rol het is om snel in te grijpen om obstakels en gevaren weg te nemen.

Resten van een oude vergulding zijn nog zichtbaar op het gezicht, terwijl de geleidelijke slijtage van het patina op sommige plaatsen de warme tinten van de koperlegering onthult. Aan de rand van de basis was een inkeping bedoeld voor de sokkel waarop de rechtervoet rust, die inmiddels is verdwenen.

Een verfijnde voorstelling van Groene Tara

De rechterhand vormt de vitarka mudrā, een gebaar dat geassocieerd wordt met het onderricht en de overdracht van de leer, terwijl de linkerhand de stengel van een lotus vasthoudt die bij de schouder bloeit. Deze bloemen, symbool van spirituele zuiverheid, herinneren aan het vermogen van ontwaken om midden in de geconditioneerde wereld te ontstaan.

De rijkdom van de versiering draagt ook bij aan de elegantie van de compositie. Tara draagt een kroon met vijf fleurons, die traditioneel worden geïnterpreteerd als een verwijzing naar de Vijf Transcendente Boeddha’s van het esoterisch boeddhisme. De holtes van verschillende fleurons bevatten sporen van gedroogd bindmiddel, wat waarschijnlijk getuigt van de vroegere aanwezigheid van decoratieve cabochons die nu verdwenen zijn. De opengewerkte oorbellen, armbanden, halskettingen en borstornamenten weerspiegelen het decoratieve vocabulaire dat kenmerkend is voor Nepalese bronzen uit de 19e eeuw.

Door haar iconografie, de kwaliteit van het gietwerk en de balans in haar proporties vormt dit beeldhouwwerk een prachtig voorbeeld van de Himalaya-kunst uit de Kathmandu-vallei. Het illustreert de bestendigheid van iconografische modellen uit het Mahayana- en Vajrayana-boeddhisme, waarvan Nepal een van de belangrijkste historische centra blijft.