Rituele polychroom houten geit, India

Ritueel polychroom houten geitensculptuur, afgebeeld met tuigage, voertuig of vahana van Agni, god van het vuur. India, eind 19e eeuw.

• Normale gebruikssporen inherent aan de leeftijd en functie, afbladderende verf (zie foto’s)
• B 74 cm x D 20 cm x H 42 cm
• Oude collectie Claude de Marteau

De aanwezigheid van een gedecoreerd zadel en een tuigage op de rug van deze geit kan worden verklaard door haar functie binnen de Indiase religieuze overtuigingen, maar ook door de artistieke codes die eigen zijn aan de weergave van heilige dieren.

De status van Vahana (goddelijk voertuig)

In de Indiase heilige kunst kan een dier dat wordt afgebeeld met een rijk versierd zadel en hoofd- of halsversieringen, wijzen op zijn status als Vahana, oftewel het rijdier of voertuig geassocieerd met een godheid. De bok en de ram worden in het bijzonder geassocieerd met Agni, de god van het vuur.

Het zadel geeft materieel aan dat het dier ‘klaar is om bereden te worden’ door de godheid tijdens rituelen. Het draagt zo bij aan de transformatie van het gewone dier tot een heilig wezen dat in staat is de goddelijke kracht te dragen of te manifesteren.

In de volkskunst van de noordelijke regio’s, met name in Rajasthan, pasten ambachtslieden bepaalde codes van de adel en menselijke koninklijkheid toe op heilige dieren. Het kleden van een geitensculptuur met een rijk versierd zadel en een halsband met bellen was een manier om respect en devotie te tonen en het geritualiseerde dier te eren.

Dit is een stilistische behandeling die we ook terugzien bij rituele paarden, olifanten of heilige stieren.

Gebruik tijdens processies (Utsava)

Deze beelden konden worden gebruikt tijdens religieuze feesten en dorpsprocessies. Het zadel kon bovendien dienen als symbolische drager voor kleine offers, heilige pigmenten zoals kumkum of chandan, of bloemenslingers tijdens gebeden.

Op dit stuk zijn op sommige plaatsen resten te zien die zouden kunnen overeenkomen met was of ghee.

In bepaalde folkloristische en regionale culten, met name in Gujarat of Rajasthan, worden verschillende lokale beschermgodinnen geassocieerd met een zwarte of witte geit. Het zadel kan dan symbolisch de goddelijke aanwezigheid verwelkomen of oproepen.

De geit in de Indiase mythologie en het Indiase denken

In de oude Indiase Sāmkhya-filosofie kan de vrouwelijke geit, Aja genoemd, worden opgevat als een metafoor voor Prakriti: de oernatuur, de universele materie aan de oorsprong van de gemanifesteerde wereld. De weergave van een getooid en opgetuigd dier kan zo bijdragen aan de sacralisering ervan en herinneren aan overvloed, de vruchtbaarheid van de aarde en welvaart.

Het beeld is voorzien van een pronkzadel en -tuigage om het heilige karakter en de rol als voertuig van het goddelijke te benadrukken.

Een andere mythologische verwijzing is te vinden in de figuur van de Vedische god Pushan, beschermer van kuddes, reizigers en wegen. Zijn wagen wordt traditioneel getrokken door geiten. In de volkskunst kan een dier dat deel uitmaakt van de stoet of het voertuig van een godheid worden uitgerust met een pronkzadel en -tuigage om het heilige karakter en de rol in dienst van het goddelijke te markeren.