Bronzen Bhairava masker

Imposant Bhairava masker van brons (koperlegering), Nepal, circa 1900.

Bhairava, een toornige manifestatie van Shiva, belichaamt de noodzaak om het fenomenale bestaan te overstijgen. Het beeld heeft een krachtige, precieze modellering: grote, uitpuilende ogen onder gegroefde wenkbrauwen, een centraal derde oog op het voorhoofd, flamboyant haar versierd met lotusmotieven en een halsketting en oorbellen met slangen, allemaal karakteristieke attributen van de godheid.

Newari maskers van dit type waren niet bedoeld om gedragen te worden. Ze werden gebruikt tijdens het Indra Jatra festival, een groot feest in de Kathmandu vallei gewijd aan de god Indra. Een vat met bier of rituele alcohol werd achter het masker geplaatst; de vloeistof stroomde dan uit de open mond van de godheid en werd door de gelovigen geconsumeerd. Deze rituele praktijk, uniek voor Nepal, verklaart de monumentale afmetingen en het specifieke ontwerp van deze gebeeldhouwde maskers.

Bhairava staat ook bekend als degene die angst vernietigt, of degene die boven angst staat. Hij beschermt zijn toegewijden tegen hun vijanden, hebzucht, lust en woede. In een meer kosmische interpretatie is hij degene die de drie fasen van het bestaan creëert, in stand houdt en oplost, en zo de ultieme en hoogste figuur wordt.

Bhairava wordt overal in de Indiase en Himalaya wereld vereerd – in India, Nepal, Indonesië, Sri Lanka en Japan – evenals in bepaalde Tibetaanse boeddhistische tradities.