Staande Shakyamuni-beeldhouwwerk – Birma –

Oud staand Boeddhabeeld in gebeeldhouwd hout, gelakt en verguld, afkomstig uit Birma (Myanmar), in Mandalay-stijl, 19e/20e eeuw. Zijn serene gelaat, zijn expressieve ogen en de rijk versierde drapering van zijn uttarasanga illustreren de verfijning van de Birmaanse religieuze beeldhouwkunst. In de traditie van het Theravāda-boeddhisme roept de vrucht van de myrobalan de fysieke genezing op, terwijl het onderwijs van de Boeddha de spirituele genezing en de bevrijding van het lijden symboliseert.

• Herkomst: collectie Claude de Marteau. Verkocht met certificaat.
• Totale hoogte 95 cm x b 38 cm x d 13 cm
• Aangrenzende zwarte sokkel: 18 cm x 18 cm x h 16 cm

Ontdek eveneens onze oude beeldhouwwerken uit Birma.

Staand vergulde houten Boeddhabeeld – Birmaanse Theravāda-traditie

Dit oude gebeeldhouwde houten beeld, gelakt en verguld, stelt Boeddha Shakyamuni staand voor, volgens een iconografische traditie kenmerkend voor Birma (Myanmar).

Zijn serene gelaat, met licht neergeslagen ogen en een discrete glimlach, drukt de welwillendheid en sereniteit van de Ontwaakte uit. De slanke silhouet en de rijkdom van de behandeling van de gewaden roepen de boeddhistische voorstellingen op uit het midden van de Mandalay-periode (1853-1948).

De Boeddha is gekleed in de uttarāsaṅga, het buitenste monastieke gewaad, waarvan de diep gebeeldhouwde plooien zich tot aan de voeten ontvouwen. Een lange stoffen band, de saṅghāṭi, daalt af van zijn linkerschouder. De randen zijn versierd met florale en geometrische motieven in reliëf, geaccentueerd door kleine inlegwerkjes van gekleurd glas. De vergulding, in combinatie met de rijkdom van deze ornamenten, getuigt van het belang dat wordt gehecht aan de voorstelling van de Boeddha in de Birmaanse artistieke tradities.

De genezende Boeddha in het Theravāda-boeddhisme

In de boeddhistische traditie van Birma roepen bepaalde voorstellingen van de staande Boeddha zijn vermogen tot fysieke en spirituele genezing op. Deze iconografie wordt met name geassocieerd met de myrobalan, een medicinale vrucht die traditioneel in Azië wordt gebruikt. Wanneer deze in de hand van de Boeddha wordt afgebeeld, symboliseert hij genezing en bevrijding van het lijden.

In de rechterhand van de Ontwaakte, de vrucht van de myrobalan, symbool van fysieke en spirituele genezing

Deze therapeutische dimensie vindt weerklank in de leerstellingen van het Theravāda-boeddhisme, waar de Boeddha verschijnt als een gids die in staat is het menselijk lijden te verlichten door wijsheid, mededogen en kennis. Hoewel de medicinale vrucht eveneens wordt geassocieerd met Bhaiṣajyaguru, de Geneeskunde-Boeddha uit het Mahāyāna-boeddhisme, werd deze iconografie geassimileerd en geherinterpreteerd binnen de Theravāda-traditie van Birma.

De genezing krijgt aldus een zowel fysieke als spirituele dimensie, en herinnert eraan dat het onderwijs van de Boeddha er in de eerste plaats op gericht is de wezens van het lijden te bevrijden.

Thaise exportvergunning uit 1972

Vóór de reiniging bewaarde dit beeldhouwwerk een oud administratief etiket van het Departement Schone Kunsten van Thailand, bevestigd aan zijn sokkel, het land van waaruit Claude de Marteau het importeerde. Dit met lood verzegelde document vermeldt een referentie naar een uitvoervergunning, onder nummer 585/2515. Het jaar 2515 van de boeddhistische kalender komt overeen met 1972 in de westerse kalender. De sokkel van het beeld droeg een etiket „29” dat overeenstemt met hetgeen op het roze document is vermeld.

Dit etiket vormt een interessant documentair element om de circulatie van het werk te traceren. Het bevestigt dat een exportvergunning was verleend door de Thaise autoriteiten begin jaren zeventig. Men vindt ook de aanwezigheid van deze oude Boeddhabeelden, geïmporteerd in de jaren zeventig, terug in de persoonlijke fotografische inventarissen van Claude de Marteau.

Historische foto’s van Boeddha’s uit Birma – Archief Asie-Afrique sprl / Claude de Marteau