Lucien De Roeck statieftafel „Pic-Nic” Expo 58

Lucien De Roeck voor Bois Manu, salontafel „Pic-Nic” van de Brusselse Wereldtentoonstelling, 1958.

• Zeer goede staat, normale slijtage.
• De poten zijn door de eigenaar van de tafel erop gelijmd. Oorspronkelijk werden ze verwijderd om onder de pallet te passen.
• L 49 CM X B 39 CM x H 46 CM

Salontafel « Pic-Nic » door Lucien De Roeck voor Bois Manu – Expo 58

Deze driepotige salontafel, ontworpen door Lucien De Roeck en geproduceerd door de Belgische fabrikant Bois Manu, behoort tot de creaties die in 1958 ontstonden in de context van de Brusselse Wereldtentoonstelling. Als functioneel meubel, grafisch object en souvenir van Expo 58 vormt zij een bijzondere realisatie van het Belgisch design uit de jaren 50.

Het blad heeft een direct herkenbare organische vorm, die van een schilderspalet. Het is voorzien van een bovenaanzicht van de Heizel, waarop de verschillende paviljoenen en iconische gebouwen van de Wereldtentoonstelling zijn weergegeven. Deze cartografie transformeert de tafel tot een ware miniatuurweergave van Expo 58.

Een exemplaar in de collectie van het Museum van de Stad Brussel staat geregistreerd als een « salontafel », ontworpen door Lucien De Roeck, vervaardigd door Bois Manu in Brussel en gedateerd 1958. Het museum benadrukt eveneens de vorm van het schilderspalet, de afbeelding van de Heizel op het blad en de aanwezigheid van drie demonteerbare poten.

Lucien De Roeck, van de Belgische grafische kunst naar Expo 58

Lucien De Roeck, geboren in Dendermonde in 1915, startte in 1932 aan het Institut supérieur des Arts décoratifs de La Cambre, dat enkele jaren daarvoor door Henry Van de Velde was opgericht. Hij bekwaamde zich daar in typografie, lay-out, affichekunst en het ontwerpen van grafische identiteiten.

Zijn carrière nam een vroege vlucht. In 1935, op slechts twintigjarige leeftijd en nog student, won hij een wedstrijd voor een affiche gewijd aan de scheepvaartverbinding Oostende-Dover. Deze compositie, gedomineerd door een monumentaal cijfer « 3 » dat de snelheid van de overtocht symboliseert, geldt als een van zijn meest karakteristieke affiches. Hij realiseerde tevens grafische projecten voor de stad Antwerpen.

Na de Tweede Wereldoorlog was De Roeck op grote schaal actief in de perswereld. Hij ontwierp onder meer de lay-out voor het tijdschrift van het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel, evenals voor La Lanterne, La Cité, Phare en Le Quotidien. Als productief tekenaar werkte hij ook voor de geïllustreerde pers en ontwikkelde hij parallel daaraan een omvangrijk oeuvre aan schetsen, affiches, typografieën, logo’s en plattegronden.

Deze cartografische activiteit is bijzonder interessant met het oog op de huidige Expo 58-salontafel. De Roeck had een grote expertise in de grafische weergave van steden en gebieden en ontwierp diverse plattegronden van het park van de Wereldtentoonstelling. Het aanzicht van de Heizel op het tafelblad sluit dan ook naadloos aan bij dit identificeerbare deel van zijn grafische werk.

De plattegrond van Expo 58 in Brussel, getekend op het blad van de driepotige salontafel „Pic-Nic”

De ster van Expo 58, een meesterwerk van Lucien De Roeck

Het was vooral Expo 58 die Lucien De Roeck internationale erkenning bracht. In 1954 won hij de wedstrijd voor het ontwerp van het embleem en de affiche van de Brusselse Wereldtentoonstelling.

Markering onder de salontafel van Expo 58, met de asymmetrische vijfsterrige ster en de vermelding „Bois Manu”

Zijn asymmetrische vijfsterrige ster werd de visuele identiteit van het evenement. De vijf takken symboliseren de vijf continenten, terwijl Brussel centraal in de compositie staat. Tijdens de Expo was dit ontwerp alomtegenwoordig: op affiches, signalisatie, trams, uniformen van de hostessen en talloze souvenirs.

De Roeck beperkte zich echter niet tot dit beroemde symbool. Gedurende bijna veertig jaar leidde hij het typografie-atelier van La Cambre, waar hij bijdroeg aan de vorming van meerdere generaties grafisch ontwerpers. Tot zijn leerlingen behoorden onder meer Pierre Alechinsky en Jean-Michel Folon.

De kleine tafel geproduceerd door Bois Manu krijgt hierdoor een bijzondere dimensie: het is niet louter een anoniem souvenir met een Expo-decor, maar een object ontworpen door een van de belangrijkste architecten van de grafische identiteit van de tentoonstelling.

Een tafel in de vorm van een palet: meubelkunst en grafisch ontwerp

Het silhouet in de vorm van een schilderspalet wordt uitdrukkelijk vermeld in de collecties van het Museum van de Stad Brussel. Er zijn echter geen documenten bekend die verklaren waarom De Roeck specifiek voor deze vorm koos.

De link met zijn werk als affichekunstenaar en grafisch ontwerper is uiteraard verleidelijk: het meubel combineert letterlijk een vorm uit het atelier van de kunstenaar met een grafische weergave van de Expo-site. Deze relatie moet echter eerder worden beschouwd als een interpretatie van het object dan als een formeel gedocumenteerde intentie van De Roeck.

Het blad rust op drie schuine, demonteerbare poten, wat deze driepotige salontafel een licht silhouet geeft dat typerend is voor het meubilair uit de jaren 50. Het demonteerbare karakter van het onderstel vergemakkelijkte bovendien het opbergen en het transport van een object dat bedoeld was als souvenir van de tentoonstelling.

Heraklith, Pavatex of vezelplaat?

De beschikbare documentatie is niet geheel eenduidig over de exacte samenstelling van het blad. Het Museum van de Stad Brussel beschrijft hun exemplaar als vervaardigd uit « hout (heraklith) », terwijl andere exemplaren op de gespecialiseerde markt zijn beschreven als vervaardigd uit Pavatex, een houtvezelplaat die technisch dichter bij een hardboard van het type Unalit ligt.

Bij gebrek aan een materiaalanalayse van ons exemplaar geven wij de voorkeur aan de voorzichtige aanduiding van beschilderd houtpaneel, in plaats van met zekerheid een specifieke samenstelling aan het blad toe te schrijven.

Deze vintage salontafel uit 1958 verenigt diverse dimensies die zelden in één object samenkomen: meubelkunst, grafisch ontwerp, de geschiedenis van Brussel en die van de Wereldtentoonstelling. Door de ontwerper, de productie door Bois Manu en het decor van de Heizel vormt zij een bijzonder origineel getuigenis van het Belgisch designmeubilair uit de jaren 50 en het visuele universum van Expo 58, in een creatieve context die eveneens werd getekend door Alfred Hendrickx en Willy Van Der Meeren.