Nokornament: Chofa Garuda

Nokornament genaamd tempelchofa, volgens interpretaties “Garuda” (Sanskriet: adelaar), rijdier van de god Vishnu, of “Hong/Hamsa” (Thai: Hong /Sanskriet: Hamsa), voorstellend de mythische vogel of zwaan/gans, het rijdier (vâhana) van de god Brahma.

• Gesneden hout, resten van rood- en goudpolychromie (kleuren van Brahma). Thailand of Myanmar, eind 19e / begin 20e eeuw.
• Afmetingen van chofa zonder voet: 140 cm
• Geleverd met wit of zwart stalen onderstel, met verstelbare chofa kanteling.
• Herkomst: Nalatenschap van de verzamelaar en kunsthandelaar Claude de Marteau.
• Verkocht met certificaat van oorsprong.

De chofa, een symbool van de sacrale architectuur van Zuidoost-Azië

De chofa is een van de meest kenmerkende elementen van de religieuze architectuur van Zuidoost-Azië, vooral in Thailand en Birma. Geplaatst aan het uiteinde van de geveltoppen markeert hij de ontmoeting van de daklijnen en geeft hij tempels hun slanke silhouet. Veel meer dan een louter ornament draagt hij bij aan de spirituele identiteit van het gebouw door bescherming te symboliseren en de verheffing naar de hemelse wereld.

De iconografie ervan is nog steeds onderwerp van discussie onder specialisten. Sommigen herkennen er Garuda in, de goddelijke vogel verbonden met Vishnu, terwijl anderen hem identificeren als de Hong, of Hamsa in het Sanskriet, de mythische vogel die met Brahma wordt geassocieerd. Deze figuren, diep geworteld in hindoeïstische tradities en later geïntegreerd in de boeddhistische kunst, sluiten aan bij het symbolische universum van tempels waar het Boeddhabeeld vaak een centrale plaats inneemt.

In dit detail van de chofa zijn de ogen van Garuda nog zichtbaar, evenals het bladgoud vermengd met pigmenten.

Chofa’s werden gemaakt door gespecialiseerde ambachtslieden en geplaatst op de top van de meest prestigieuze gebouwen binnen religieuze complexen. Hun slanke silhouet, benadrukt door een dynamische kromming, maakte de zware dakconstructies visueel lichter en onderstreepte tegelijk het sacrale karakter van de architectuur.

Afkomstig uit de Collectie Claude de Marteau vormt dit ornament een opmerkelijk getuigenis van de sacrale architectuur van Zuidoost-Azië en van de blijvende artistieke tradities die de boeddhistische wereld en het hindoeïstische erfgoed verbinden.